Tiyatro Eğitiminde Yeni Bir Dönem: MEB Güzel Sanatlar Liselerine Özel Dört Yeni Ders Kitabı

Türkiye’de tiyatro eğitimi açısından önemli bir adım atıldı.

Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı Güzel Sanatlar Liseleri için hazırlanan 9. Sınıf Tiyatro Tarihi, 10. Sınıf Tiyatro Tarihi, 11. Sınıf Dramaturji ve 12. Sınıf Dramaturji olmak üzere dört yeni ders kitabı 2025 yılı itibarıyla öğrencilerle ve sanat eğitimi camiasıyla buluştu.

Editörlüğünü Prof. Dr. Fakiye Özsoysal ve Prof. Dr. Metin Balay’ın üstlendiği kitaplar, alanında deneyimli akademisyen ve eğitimcilerden oluşan güçlü bir ekip tarafından hazırlandı. Ekipte Doç. Dr. Duygu Çelik Burkay (Munzur Üniversitesi), Doç. Dr. Züleyha Eşigül (Ordu Üniversitesi), Dr. Öğr. Üyesi Arda Öztürk (Yeditepe Üniversitesi), Dr. Öğr. Üyesi Elif Candan (Atatürk Üniversitesi), MEB Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Murat Yalçın ve yazım komisyonu başkanı olarak MEB Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni ve Dil Uzmanı Yasemin Ayaydın yer aldı.

Bu dört eser yalnızca birer ders kitabı değil Türkiye’de tiyatro eğitiminin geleceğini şekillendirecek birer kilometre taşı niteliğinde. Aynı zamanda Millî Eğitim Bakanlığı’nın sanat, düşünce ve eğitimi buluşturan vizyonunun tiyatro tarihi ve dramaturji alanlarındaki ilk örneklerini oluşturuyor.

Sanat Eğitiminin Yeni Yüzü

Yeni kitaplar, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarından önce yazılsa da Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programının temel ilkeleriyle örtüşüyor; öğrenme çıktılarında anlamlandırma, yorumlama ve üretmeyi hedefliyor. Kitaplar bu yönüyle de ardından yazılacak tüm tiyatro tarihi ve dramaturji alanı ders kitaplarına örnek teşkil ediyor.

Tiyatro eğitimi yalnızca sahne becerilerine indirgenmeden; “düşünme, çözümleme, üretme ve eleştirel yorum yapma” yetkinlikleriyle bir bütün olarak ele alınıyor. Her biri, sanat yoluyla öğrenmeyi, kültürel çeşitliliği ve disiplinler arası düşünceyi destekleyen kapsamlı bir kaynak olma özelliği taşıyor.

Yeni Maarif Modeli ile Uyumlu Bir İçerik

Kitapların içeriği beceri temelli, düşünme odaklı ve üretken öğrenme anlayışının somut bir yansıması olarak dikkat çekiyor. Her sınıf düzeyindeki öğrencinin bilgi, beceri, eğilim ve değer gelişimini bütüncül biçimde destekleyen bir yaklaşım benimseniyor.

9. Sınıf Tiyatro Tarihi Ders Kitabı, başlangıcından 20.yüzyıla kadar dünya tiyatrosu tarihine kapsamlı bir giriş yapıyor ve Türk tiyatrosu tarihine de kapsamlı bir şekilde yer veriyor.

10. Sınıf Tiyatro Tarihi Ders Kitabı, karşı-gerçekçi eğilimlerden politik tiyatroya, tören tiyatrosundan çağdaş ve dijital yaklaşımlara kadar tiyatronun tarihsel, estetik ve kültürel dönüşümünü ele alıyor.

11. Sınıf Dramaturji Ders Kitabı, metin çözümleme, sahneleme odaklı dramaturji ve çağdaş dramaturji biçemleri aracılığıyla öğrencilerin analitik düşünme ve yorumlama becerilerini geliştiriyor.

12. Sınıf Dramaturji Ders Kitabı ise Shakespeare, Ibsen, Çehov, Brecht ve absürt tiyatro gibi klasiklerden başlayarak postmodern ve disiplinlerarası yaklaşımlara kadar geniş bir yelpaze sunuyor; öğrencileri uygulamalı dramaturji çalışmalarına yönlendiriyor.

Bu içerik yapısı, öğrencilerin yalnızca bilgi edinmelerini değil “deneyim, analiz ve üretim” süreçleriyle öğrenmelerini sağlıyor.

Tiyatro Eğitiminde Bütüncül Yaklaşım

Yeni ders kitapları, sanat eğitimini yalnızca bir alan dersi değil, aynı zamanda bir “yaşam becerisi” olarak konumlandırıyor.

Öğrencilerin metinleri çözümleme, sahneleme süreçlerini kavrama, tarihsel bağlamı yorumlama ve kendi üretimlerini biçimlendirme yetkinlikleri destekleniyor.
Bu yaklaşım, genç sanatçı adaylarının tiyatro sanatını çağın dinamikleriyle ilişkilendiren, “yaratıcı, eleştirel ve kültürel olarak donanımlı bireyler” olarak yetişmelerine katkı sağlıyor.

Sanat, Düşünce ve Eğitim El Ele

Bu kitaplar, Türkiye’de tiyatro pedagojisi alanında atılmış önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Sanatı, düşünceyi ve eğitimi bir araya getiren bu çalışmalar, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin “bilgiyi üretime dönüştüren, eleştirel düşünen birey” hedefine somut bir katkı sunuyor.

Güzel Sanatlar Liseleri için hazırlanan bu özgün kaynaklar, tiyatro eğitimine yalnızca yeni bir içerik değil “yeni bir bakış” kazandırıyor; öğrencileri sahneden dünyaya, düşünceden eyleme uzanan bütüncül bir sanat anlayışına davet ediyor.

EBA Erişim Linki:  

Tiyatro Tarihi 9 ve 10.sınıflar için: https://www.eba.gov.tr/arama?q=tiyatro%20tarihi

Dramaturji 11 ve 12. Sınıflar için: https://www.eba.gov.tr/arama?q=dramaturji

Sayın Prof. Dr. Fakiye Özsoysal ile Güzel Sanatlar Liseleri Tiyatro Bölümleri için editörlüğünü yaptığı Dünya Tiyatro Tarihi (9. Sınıf), Dünya Tiyatro Tarihi (10. Sınıf), Dramaturji(11. Sınıf), Dramaturji (12. Sınıf) ders kitapları üzerine bir söyleşi yaptık. 

Sayın Prof. Dr. Fakiye Özsoysal, bu kitapların neden önemli olduğunu anlatır mısınız?

PROF. DR. FAKİYE ÖZSOYSAL: Bu kitaplar Güzel Sanatlar Liseleri Tiyatro Bölümlerinde verilen kuramsal derslerin kitapları. Güzel Sanatlar Liselerinde tiyatro bölümü açıldığında bu dersler bir kitap olmadan okutuluyordu, bu durumun hem öğretmen hem de öğrenci için ne kadar zor olduğunu takdir edersiniz. Eğitim sürecini, yol açan bir ders kitabı olmadan sürdürmek gerçekten çok zor; özellikle de güzel sanatlar alanında, lise seviyesinde bunu gerçekleştirmek neredeyse imkȃnsız. Bu dört kitap kuramsal derslerdeki çok önemli bir eksikliği gidermiş oluyor.

Kitaplar yazılırken nasıl bir yol izlediniz?

F.Ö: Yazarlarımız ayrı ayrı üniversitelerde görev yapan akademisyenler, Munzur Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Ordu Üniversitesi ve Yeditepe Üniversitesi. Bir de MEB’den Yazım Komisyonu Başkanlığı’nı yürüten Yasemin Ayaydın Hoca var. Yazım sürecinde yazarlarımızla çevrimiçi toplantılarla ve yazışarak konuları paylaştırdık, metinler belirli bir takvime göre oluşturuldu. Yazımı tamamlanan metinler editörlük sürecini tamamladıktan sonra Komisyon Başkanı Yasemin Ayaydın tarafından Millȋ Eğitim Bakanlığı’nın temel ilke ve esaslarına uygun hȃle getirildi. Kitabın son hȃli tekrar editörler, komisyon başkanı ve MEB uzmanlarınca incelendi ve Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı incelemesi sürecine gönderildi. Süreç sonunda tüm kitaplar onay alarak yayına hazır duruma getirildi.

Kitaplar yazılırken editör olarak en çok neye dikkat ettiniz? Bu kitapların temel özelliği nedir?

F.Ö: Öncelikle Tiyatro Tarihi kitaplarında bilgilerin doğru olmasını sağladık. Ayrıca kitaplarda ortaya konulan bilgilerin pedagojik açıdan lise öğrencisi için uygun ve öğrenme zevki veriyor olmasına özen gösterdik ki Yasemin Ayaydın Hoca bu konunun uzmanı olarak kitaba yön verdi. Dramaturji kitaplarında ise öğrencilere okudukları oyunları düşünsel açıdan çözümleme, yorumlama becerilerini kazandırmayı hedefledik. Hem Tiyatro Tarihi hem de Dramaturji kitaplarında tiyatro eğitiminde kuramsal eğitimin ne denli önemli olduğunu, aynı zamanda ne denli zihin açıcı ve zevkli olduğunu göstermeye ve öğrencilere kazandırmaya çalıştık. Ünitelerde yer alan çeşitli etkinlik ve farklı bölümlerle öğrencinin edindiği bilgi ve becerileri kullanarak, yorumlayarak üretici olmasını ve yaratıcı sanatçı kimliğini liseden başlayarak düşünsel gücüyle birleştirerek pekiştirmesini sağlamayı amaçladık.

Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?

F.Ö: Kuramsal eğitimin tiyatro eğitiminde çok önemli bir yeri olduğunu düşünüyorum. Dünyadaki ve bizdeki başarılı tiyatro sanatçılarının güçlü bir kuramsal donanıma sahip olduğu ve bu sayede üretici ve yaratıcı olduklarını görebiliriz. Bu dört kitapla da Güzel Sanatlar Liseleri Tiyatro Bölümü öğrencilerinin çok önemli bir eksiğinin giderildiğini söylemek yanlış olmaz. Kitapların yazımında emeği geçen Prof. Dr. Metin Balay (Yeditepe Üniversitesi), Doç. Dr. Duygu Çelik Burkay (Munzur Üniversitesi), Doç. Dr. Züleyha Eşigül (Ordu Üniversitesi), Dr. Öğr. Üyesi Arda Öztürk (Yeditepe Üniversitesi), Dr. Öğr. Üyesi Elif Candan (Atatürk Üniversitesi), MEB Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Murat Yalçın ve Komisyon Başkanımız MEB Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni, Dil Uzmanı Yasemin Ayaydın’ı kutluyorum.

TEB Oyun Dergisi‘nin 52. sayısına buradan ulaşabilirsiniz.